Perfectionisme en controle: leren laten wat je te strak vasthoudt

Iemand die zich herkent als perfectionist streeft naar een ideaalbeeld. Hij stelt hoge eisen aan zichzelf en meestal ook aan zijn omgeving. Zelfs als hij goed presteert, voelt het vaak niet genoeg. De lat ligt voortdurend hoog. Hij is streng voor zichzelf. Dit zorgt voor druk en teleurstelling als iets anders loopt dan gepland. Zijn innerlijke criticus is altijd dichtbij en bepaalt zijn beslissingen. Deze criticus fluistert dat hij beter of meer moet doen. Hij doet alles om zijn alter-ego: de gefaalde mislukkeling te vermijden of weg te moffelen. Dat geeft stress en angst. Hij twijfelt voortdurend of hij wel voldoet aan zijn eigen verwachtingen of aan die van anderen. Achter dit alles schuilt vaak een diep onvervuld verlangen naar bevestiging, naar goed genoeg zijn zoals je bent. En een eerder laag zelfbeeld, al lijkt dat soms niet zo. Hij hoopt zijn wankel zelfbeeld op te kunnen poetsen met prestaties en succes. Perfectionsime lijkt soms een sterke eigenschap. Een perfectionist is betrokken, zet zich vol in en werkt precies. Er is echter een dunne lijn tussen gezonde bevlogenheid en er te ver in gaan. Dan put perfectionisme uit. De perfectionist leeft onder een continue spanning en stress om te presteren. Hij overschat zijn mentale en lichamelijke kracht. Hij waant zich vaak superman. Aanhoudende spanning en stress kunnen aanleiding geven tot mentale, emotionele of lichamelijke uitputting. Perfectionisme berust op paradoxen. Het is een dans tussen een uitslover die succes najaagt én een strenge criticus voor wie niets goed genoeg is.

Achter controle zit vaak een kwetsbaarheid die nooit de gepaste aandacht heeft gekregen. Wie vroeg leerde dat fouten gevaarlijk waren, bouwt een systeem op om ze te vermijden — en houdt dat systeem in stand ook waar het misschien minder nodig is. Binnen het patroon is het moeilijk om verantwoordelijkheid te nemen voor de immense angst, schaamte en pijn die perfectionsten in de onderstroom meedragen, namelijk het gevoel om in de ogen van de ander – van de ouder - niet goed genoeg bevonden te worden. De pijn om niet ontvangen te kunnen worden zoals ze werkelijk zijn, mensen met kracht én met een stuk onvermogen en kwetsbaarheid. Controle geeft even houvast, maar kost veel energie en creëert veel onrust en druk.

In het werk oefen je in overgave aan je emoties: minder mentaal sturen, meer laten gebeuren. Zo ervaar je lijfelijk hoe het kan zijn als je jezelf minder onder druk zet. Het vraagt een stuk overgave om mentale controle los te laten. Tegelijk stelt Reconstructive je in staat de onderstroom van angst en pijn als overblijfsel van de vroegste kindertijd te doorvoelen en in beweging te brengen.

Je kunt op verschillende manieren met dit thema aan de slag — individueel of in groep. Ontdek wat past bij waar jij nu staat.